#hetverhaalvanlaetitia

Drang naar dwang

Veel mensen hebben in meer of mindere mate last van een obsessief-compulsieve stoornis (‘OCS’ of in de Engelse afkorting ‘OCD’). Zo ook Laetitia. Na 10 jaar therapie is ze er nog steeds niet helemaal van af. Wel heeft ze veel geleerd, onder andere wat ze kan doen om de dwanggedachten onder controle te krijgen. In dit verhaal vertelt Laetitia wat het coronavirus doet met je als je altijd al leeft met angst.

Laetitia (37)

Mijn thuiswerkdag zit erop. Na acht uur typen kan de laptop eindelijk weer uit. Ik trek meteen mijn wandelschoenen aan en vlucht het bos in. Even geen coronanieuws meer, want ik kan het C-woord niet meer zien of horen!

Weer thuis komt er een appje van een collega binnen in de groepsapp: ‘Moet ik uit de persconferentie opmaken dat we ook tot 1 juni thuis moeten werken?’ Met lood in de vingers zoek ik toch maar de NOS-livestream van de persconferentie op. Rutte, Grapperhaus, De Jonge en Van Rijn, ze spreken ons streng toe: de coronamaatregelen worden verder aangescherpt, boetes voor wie de boel nog steeds niet serieus wil nemen en tot 1 juni worden alle evenementen geschrapt.

Mijn hart bonkt een keer extra hard en slaat daarna een slag over. Iemand grijpt mijn ingewanden beet, knijpt ze fijn en wringt ze uit als een vaatdoekje na het afwassen. De druk op mijn borstbeen neemt toe. Mijn keel verkrampt. Ik slik. En een huilbui barst naar buiten.

Een paniekaanval. Niet zo heftig zoals andere mensen met een angst- of paniekstoornis soms ervaren, mijn fysieke reacties op angst zijn altijd relatief mild geweest gelukkig, maar toch.. De mededelingen en de toon van de persconferentie maken me onbeschrijfelijk verdrietig en bang. Honderden gedachten schieten door mijn hoofd. Het duurt dan ook een dag voor ik ontward heb wat er precies met me aan de hand is en waarom de altijd al aanwezige angst me nu even teveel werd.

Iedereen is bang

Onwerkelijk, raar, bizar, ongekend, angstig. Het zijn woorden die je nu voortdurend leest of hoort in beschrijvingen van deze corona-situatie. Wat ik zelf nog het meest surrealistisch vind, is dat ik met mijn angstige karakter en diepe neiging tot rampdenken opeens ‘normaal’ ben.

Ik ben niet meer uitzonderlijk bang vergeleken met andere mensen; heel veel mensen om mijn heen voelen de dreiging die – letterlijk en figuurlijk – in de lucht hangt. Heel veel mensen voelen zich onzeker en bang voor de toekomst, geplaagd door schrikbeelden van wat ons mogelijk te wachten staat. Vragen zich af: wat gaat er met mij en mijn naasten gebeuren, komt het ooit nog goed?

Angst is het nieuwe normaal

En dan is al jaren een angststoornis hebben opeens een ‘voordeel’  geworden. Want hoe gek het ook klinkt, alles went, zelfs angst. Dat noem ik sluimerangst. Het zit er altijd, ergens in je achterhoofd, onder in je buik. Daar zit het te jennen als een verrekte spier in je nek of een trillend ooglid. Vervelend, maar na verloop van tijd sla je er niet altijd acht meer op. Dat gevoel van dreiging, de angst voor het onbekende die velen nu acuut ervaren, is voor mij niet nieuw. (En als ik heel eerlijk ben, denk ik nu soms heel gemeen: weten jullie ook eens hoe dat voelt!).

Wat niet wil zeggen dat ik nu door de uitbraak van het coronavirus geen acute angst ervaar, integendeel. De coronacrisis doet er bij mij ook een flinke schep bovenop. En af en toe, zoals tijdens die persconferentie, net even een schepje teveel. Dan vliegt de angst me naar de keel en volgt een paniekaanval.

Gedachtenafgrond

Wat de persconferentie bij mij deed was mijn sluimerangst wakker maken en flink opblazen tot een verlammende vlaag van acute angst. ‘1 juni’. Het noemen van die datum deed me beseffen: dit is ernstig en het gaat nog een hele poos duren voor we hieruit zijn.

Dat wist ik natuurlijk al, maar met die datum werd het concreet en nog maar weer eens extra onderstreept. Bovendien zagen we hier niet de overheid die lange tijd maar bleef roepen ‘Geen paniek, jongens. Alles onder controle’. Nee, het is menens en de grote jongens zijn bang, als we dit niet met z’n allen serieus gaan nemen dan loopt het hopeloos uit de klauwen en zijn de gevolgen niet te overzien.

En toen gebeurde het, mijn gedachten sloegen op hol:

  • Ik denk aan mijn ouders en de mogelijkheid dat ze ziek worden.
  • Ik denk aan de hartverscheurende en schrijnende verhalen uit China en Italië, en stel me voor dat zo’n verhaal over ons gaat.
  • Ik denk aan mijn familieleden die in de zorg werken, ‘aan het front’ zoals we dat tegenwoordig noemen, en wat ze daar allemaal te zien en te verwerken krijgen.
  • Ik denk aan al die zorgmedewerkers en maak me zorgen over de grote (mentale) last die op hun schouders ligt.
  • Ik voel mee met het verdriet van zovele mensen die hun dierbaren al zijn verloren aan het virus, zonder dat ze afscheid hebben kunnen nemen. Dat is toch onverdraaglijk
  • Hoe lang gaat dit nog duren, welke verschrikkingen staan ons nog te wachten?
  • Ik denk aan degene die ik zo graag zie en nu zo mis, hoe lang houden we het vol?

Ik kan zo nog wel even doorgaan maar het idee is duidelijk, denk ik, en ik wil jullie niet meesleuren in mijn gedachtenafgrond. Want dat is wat angst in veel gevallen is. Geen reële angst voor een gevaar dat zich op precies dat moment aandient, maar een angst die je jezelf letterlijk aanpraat door gedachten. Hersenspinsels over wat er mogelijk allemaal zou kunnen gebeuren of herinneringen aan wat er vroeger is gebeurd.

Angst voor het lijden

Je bent niet bang voor wat er NU op dit moment is – op dit moment ben je gewoon een vrouw in bed die een persconferentie kijkt op haar telefoon, niet meer, niet minder. Het zijn al die gedachten die je bang maken. Vooral de conclusies en oordelen die je aan die gedachten verbindt.

  • Als mijn ouders of mijn familie wat overkomt, dan kan ik dat niet aan.
  • Het verdriet en de last die andere mensen nu te verduren krijgen, is te groot voor mij, als mij dat zou overkomen, zou ik het niet overleven.
  • Ik moet meer doen om te helpen, ik doe niet genoeg om te helpen.
  • Wat als het mijn schuld is dat er mensen ziek worden omdat ik even niet heb opgelet. Dan heb ik iets verschrikkelijks gedaan. Onvergeeflijk!
  • Ik mag het niet fijn vinden dat het nu zo lekker stil is op straat, terwijl zo veel mensen in eenzaamheid zitten door deze maatregelen.
  • Zo lang elkaar niet kunnen zien door quarantaine is gevaarlijk voor relaties. Uit het oog uit het hart! 
  • Straks heb ik geen werk meer en wat dan? In deze situatie is nieuw werk vinden onmogelijk en dan raak ik alles kwijt.

Voor deze gedachten geldt: ze zijn op dit moment niet waar. Ze kunnen waar worden en in sommige gevallen kun je actie ondernemen om daar wat aan te doen, maar in de meeste gevallen kun je er niks aan doen. Het heeft dus ook geen zin om daarover na te denken (en te piekeren en je zorgen te maken et cetera). Zoals mijn moeder altijd zegt: de mens lijdt het meest, door het lijden dat men vreest… Een advies dat ik vroeger verfoeide; ik ben heus niet gek, ik weet ook wel dat zorgen maken niet helpt, het gebeurt gewoon en het betekent dat het je wat doet!

Soms denk ik nog steeds zo, maar ik begin ook te accepteren dat ik ergens wel een wens tot magisch denken in me heb. Dat zolang ik me er zorgen over maak, het niet daadwerkelijk gebeurt. Of: ik kan niet anders doen dan me zorgen maken, als ik me zorgen maak, dan doe ik tenminste nog iets.

Piekeren helpt niet

Leuk bedacht, maar in werkelijkheid houd je met je zorgen maken het ongeluk niet op afstand. Met je geen zorgen maken overigens ook niet, maar dat scheelt totdat het zo ver is een heleboel energie. Het enige wat je kunt doen, is erop vertrouwen dat als de tijd komt, je vanzelf in actie komt. En daar zorgt de reële angst dan weer voor. De enige soort angst die een beetje nut heeft, ook wel bekend als adrenaline. Die natuurlijke reactie zorgt ervoor dat je als het erop aankomt helemaal in het NU bent en doet wat je kunt doen.

Nu, in tijden van corona en op momenten dat de angst mij verlamt, helpt het mij daarom ook om mezelf eraan te herinneren dat het op dit moment goed met mijzelf en mijn geliefden gaat. Dat ik door mij te houden aan de maatregelen eraan bijdraag dat dat ook zo blijft. Wat er daarna gebeurt? We zullen zien…

Dit openhartige verhaal schreef Laetitia voor haar blog Miss Deadline. In de rest van het bericht geeft ze ook tips om deze bizarre tijden door te komen!

Wil jij net als Laetitia ook jouw verhaal delen? Dat zou fantastisch zijn! Dit mag uiteraard ook volledig anoniem. Lees meer over #deeljouwverhaal